مسجد شجره ، كه نام آن بئر على بوده ، در يك فرسخ و نيمى مدينه در كنار جادهء مدينه - مكه قرار دارد . شجره ميقاتگاه شيعيانى است كه از مدينه به سوى مكه حركت مىكنند . مسجد شجره ، مسجد كوچكى است كه يك طرف طاق آن حديثى در فضيلت مسجد و نماز ، از حضرت رسول ( ص ) نوشته‌اند . در سمت راست اين مسجد به فاصله يك ميدان قلعهء خرابهء بزرگى به نام قلعة حصون العقيق نمايان است . اين قلعه كه قبل از بعثت پيامبر ( ص ) از آن يهوديها بود ، كم‌كم روبه ويرانى گذاشت ؛ اما آثار آن تا كنون باقى مانده است . « 1 » عسفان آبشخورى است ميان جحفه و مكه و به نوشتهء يعقوبى از مضافات مكه است . « 2 » ادريسى مىنويسد : عسفان قلعه‌اى است كه ميان آن و دريا حدود ده ميل راه است و آب چاههاى آن شيرين است و گروهى از قبيلهء جهينه در آنجا اقامت دارند . « 3 » به نوشتهء ياقوت عسفان آبشخور و ده بزرگى است كه مسجد جامع و نخلستانها و مزارع سرسبز دارد و در 36 ميلى مكه واقع است . « 4 » ابو الفداء مىگويد : استراحتگاهى است براى حاجيان و تا خليص ( كه در شمال آن است ) يك مرحله فاصله دارد . « 5 » محصّب جايگاهى است ميان مكه و منى و به منى نزديكتر است و چون ريگزار است به آن محصّب گفته‌اند . « 6 » عرفات صحرايى است كه جبرئيل ( ع ) آدم ( ع ) را به آنجا برد و در معرف نشاند و به او گفت : چون آفتاب غروب كرد ، هفت‌بار به گناهت اعتراف كن ؛ از اين‌رو آنجا را معرف ( محل اعتراف ) يا عرفات گفته‌اند . « 7 » به نوشتهء اصطخرى ، عرفات در حرم نيست ، ولى در مرز آن قرار گرفته است . « 8 » مقدسى مىنويسد : عرفات ديهى است با كشتزارهاى سبز هندوانه و خربزه . مردم مكه در آنجا خانه‌هايى دارند كه روز عرفه را در آنجا

--> ( 1 ) . سفرنامه فراهانى ؛ ص 219 . ( 2 ) . البلدان ؛ ص 96 . ( 3 ) . نزهة المشتاق ؛ ج 1 ، ص 141 . ( 4 ) . معجم البلدان ؛ ج 3 ، ص 673 . ( 5 ) . تقويم البلدان ؛ ص 82 . ( 6 ) . تقويم البلدان ؛ ص 80 و 81 . ( 7 ) . اعلاق النفيسه ؛ ص 25 . ( 8 ) . مسالك و ممالك ؛ ص 19 و صورة الارض ؛ جزء 1 ، ص 29 .